Bốc đồ thôi nôi: chọn đồ vật an toàn cho bé, xếp bàn thế nào và hiểu trò thử nghề cho đúng tinh thần
Trả lời ngắn: bốc đồ (thử nghề) là trò đặt trước mặt bé tròn một tuổi vài món tượng trưng cho các nghề để bé tự chọn. Nên chọn sáu đến mười hai món to, nhẹ, không cạnh sắc, không có bộ phận nhỏ rời ra, không có pin cúc áo; tránh tiền xu nhỏ, kéo, kim, đồ thật bằng thuỷ tinh. Kết quả chỉ để vui và kỷ niệm, không nên coi là định hướng nghề cho con.
Bốc đồ từ đâu ra
Tục thử nghề cho trẻ tròn một tuổi có ở nhiều nước Á Đông. Ở Việt Nam, đồ bốc xưa thường gắn với các nghề quen thuộc của làng quê: bút mực cho người học, cái kéo cho thợ may, quả cân cho nhà buôn, cái cày nhỏ cho nhà nông. Ngày nay, đồ bốc phản ánh nghề nghiệp hiện đại hơn.
Trò này gắn với mong ước của cha mẹ, ông bà về tương lai của con, nhưng bản chất là một khoảnh khắc vui, đầy tiếng cười của cả nhà.
Hiểu đúng tinh thần: vui, không phải tiên tri
Bé một tuổi thường chọn đồ có màu sắc nổi bật, đồ gần tay nhất, hoặc đồ mà mẹ hay đưa cho bé chơi. Kết quả không nói lên năng khiếu hay tương lai. Đừng vì bé nhặt cây bút mà kỳ vọng con phải học giỏi, hay vì bé bốc đồ chơi mà lo con ham chơi.
Coi trò này là trò chơi gia đình sẽ giúp không ai thất vọng, và bé được vui vẻ trong ngày của mình.
Đồ vật nên dùng
| Đồ vật | Tượng trưng | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|
| Sách tranh bìa cứng | Học vấn, tri thức | Góc bo tròn, không giấy mỏng dễ xé nuốt |
| Bút sáp to, bút lông to | Nghệ thuật, viết lách | Loại dành cho trẻ nhỏ, có nắp to |
| Ống nghe đồ chơi | Y khoa | Không có dây quá dài |
| Bàn tính gỗ lớn | Kinh doanh, tính toán | Hạt gắn chắc, không rời |
| Micro đồ chơi | Ca hát, MC | Không có pin cúc áo lộ ra |
| Quả bóng mềm cỡ lớn | Thể thao | Đường kính lớn hơn miệng bé nhiều |
| Thước gỗ ngắn | Kỹ thuật, kiến trúc | Cạnh mài tròn |
| Vô lăng đồ chơi | Lái xe, du lịch | Không có chi tiết nhỏ |
Đồ vật nên tránh
- Tiền xu, nhẫn, khuyên tai, cúc áo: kích thước vừa miệng, nguy cơ hóc cao.
- Pin cúc áo hoặc đồ chơi có ngăn pin lỏng: nuốt phải là cấp cứu rất nguy hiểm.
- Kéo, dao, kim, đồ kim loại sắc cạnh dù là đồ thật hay mô hình.
- Đồ thuỷ tinh, gốm sứ dễ vỡ.
- Bóng bay chưa thổi hoặc mảnh bóng bay.
- Dây dài, chuỗi hạt, vòng có dây có thể quấn cổ.
Nếu muốn có ý nghĩa "tiền tài", thay đồng xu bằng tờ tiền giấy mới lớn, hoặc ví vải to. Nếu muốn ý "thợ may", dùng cuộn chỉ to chứ không dùng kéo.
Gợi ý một bộ đồ bốc mười món
- Sách tranh bìa cứng khổ lớn.
- Bút sáp to dành cho trẻ nhỏ.
- Ống nghe đồ chơi bằng nhựa mềm.
- Bàn tính gỗ hạt to gắn chắc.
- Micro đồ chơi không pin rời.
- Quả bóng vải mềm.
- Thìa gỗ lớn.
- Vô lăng đồ chơi.
- Tờ tiền giấy mới gấp trong chiếc ví vải to.
- Cuộn len to buộc chặt đầu sợi.
Bộ này đủ đa dạng nghề, món nào cũng to, nhẹ và dùng lại làm đồ chơi được sau lễ.
Đồ bốc tự làm từ đồ trong nhà
Không cần mua bộ đồ bốc đắt tiền. Nhiều món có sẵn trong nhà dùng tốt: quyển sổ bìa cứng thay cho sách, chiếc thìa gỗ lớn cho nghề nấu bếp, cuộn len to cho nghề may, chiếc mũ bảo hiểm đồ chơi cho nghề xây dựng, điện thoại đồ chơi cho nghề kinh doanh. Chỉ cần sạch, to, không sắc.
Có nhà để anh chị lớn của bé tự chọn và giới thiệu từng món, vừa vui vừa để các con cảm thấy mình góp phần vào ngày của em.
Kiểm tra đồ vật bằng mắt thường
Một cách kiểm nhanh mà nhiều tài liệu chăm sóc trẻ nhắc: đồ nào lọt qua lõi cuộn giấy vệ sinh thì quá nhỏ cho trẻ dưới ba tuổi. Kiểm thêm xem có bộ phận nào xoay, kéo ra được không, mép nhựa có ba via sắc không. Đồ chơi nên có nhãn ghi độ tuổi phù hợp.
Khách tặng đồ cho bàn bốc
Đôi khi họ hàng muốn góp thêm món cho bàn bốc, như cây bút đắt tiền, chiếc nhẫn, chiếc đồng hồ. Đồ quý nhỏ không hợp với bé một tuổi; có thể cảm ơn, nhận và cất làm quà kỷ niệm, rồi đặt vào bàn bốc một món đại diện an toàn hơn. Giải thích nhẹ nhàng rằng vì an toàn của bé, đa số người lớn đều hiểu.
Số lượng đồ và cách xếp
Sáu đến mười hai món là vừa. Xếp thành vòng tròn quanh chỗ bé ngồi hoặc thành hàng ngang trên thảm, các món cách nhau đều. Không xếp món mình "mong" ngay trước mặt bé, để trò chơi công bằng và vui hơn. Đặt bé ngồi giữa, mẹ hoặc bố ngồi sau đỡ lưng.
Chuẩn bị chỗ bốc đồ
Dùng thảm sạch hoặc chiếu mới trải trên sàn, tránh bàn cao bé có thể ngã. Chỗ bốc đồ cách xa mâm cúng có nến và hương. Trẻ con khách nên được nhắc ngồi xem chứ không chạy vào giành đồ. Một người lớn lo việc chụp ảnh, một người lo trông bé, tránh cả nhà dồn sát bé khiến bé sợ.
Nếu bé lỡ cho đồ vào miệng
Bé một tuổi khám phá thế giới bằng miệng, nên việc bé đưa đồ vào miệng là chuyện thường. Vì vậy mọi món trên bàn bốc đồ phải sạch và đủ to. Nếu bé ho, sặc khi đang ngậm đồ, bình tĩnh quan sát; bé ho được, khóc được là đường thở còn thông. Nếu bé không ho, không khóc, tím tái, cần sơ cứu dị vật đường thở theo hướng dẫn dành cho trẻ nhỏ và gọi cấp cứu ngay.
Cha mẹ nên tìm hiểu trước cách sơ cứu hóc dị vật ở trẻ dưới một tuổi và trên một tuổi qua các lớp hướng dẫn của cơ sở y tế. Biết trước vài động tác đúng có thể cứu được con trong những phút đầu.
Khi bé không chịu bốc
Nhiều bé nhìn quanh, khóc, hoặc bò đi chỗ khác. Đó là bình thường với một em bé giữa đám đông. Có thể cho bé nghỉ vài phút, bế bé ra chỗ yên tĩnh rồi thử lại, hoặc bỏ qua phần này. Không nên ép bé cầm đồ hay đặt đồ vào tay bé rồi chụp ảnh như thể bé đã chọn.
Bé bốc nhiều món cùng lúc
Có bé cầm hai ba món liền. Nhiều nhà tính món đầu tiên, nhiều nhà vui vẻ coi cả mấy món. Không có quy tắc. Điều quan trọng là cả nhà cười vui và lưu lại khoảnh khắc ấy.
Đồ bốc xong để đâu
Sau lễ, đồ bốc trở thành đồ chơi của bé. Rửa sạch hoặc lau khử khuẩn những món đã qua nhiều tay. Món nào không phù hợp tuổi bé thì cất đi. Nhiều nhà giữ lại món bé bốc được đầu tiên làm kỷ niệm, đặt trong hộp cùng ảnh lễ thôi nôi.
Chụp ảnh và quay video
Quay video thường bắt được khoảnh khắc tự nhiên hơn ảnh. Đặt điện thoại ở chân máy thấp ngang tầm bé. Tránh chiếu đèn flash liên tục vào mắt bé. Ảnh đăng mạng xã hội nên cân nhắc về quyền riêng tư của con, hạn chế lộ thông tin như ngày sinh đầy đủ, địa chỉ nhà.
Biến thể hiện đại của trò bốc đồ
Nhiều gia đình làm bảng bốc đồ in tên các nghề, đặt đồ vật tượng trưng tương ứng, hoặc cho khách đoán trước bé sẽ chọn gì để thêm vui. Có nhà thay đồ vật bằng thẻ tranh to. Mọi biến thể đều được, miễn bé an toàn và trò chơi giữ được tiếng cười.
Một số gia đình muốn có thêm món tượng trưng bày trong phòng bé sau lễ thôi nôi như tượng con giáp năm sinh, đặt trên kệ cao. Nếu muốn xem các mẫu tượng con giáp, có thể tham khảo tại Thế Giới Phong Thủy; những món này dành để trưng bày, không dùng làm đồ bốc cho bé.