Lịch chuẩn bị cúng tháng Bảy từ mùng một đến rằm: việc gì làm trước, mua gì khi nào và chia việc trong nhà
Trả lời ngắn: chia tháng Bảy thành ba chặng: đầu tháng cúng mùng một và lên kế hoạch; tuần thứ hai đặt mua đồ khô, hỏi lịch chùa, phân việc; hai ngày trước rằm mua đồ tươi, nấu xôi chè, dọn bàn thờ; ngày 14–15 cúng gia tiên rồi cúng chúng sinh. Làm theo lịch giúp lễ gọn, đỡ chen chúc chợ và đỡ tốn kém.
Tháng Bảy có những dịp cúng nào
- Mùng một tháng Bảy: lễ sóc như mọi tháng.
- Mùa Vu Lan ở chùa: nhiều chùa tổ chức trong tháng, cao điểm quanh rằm.
- Rằm tháng Bảy: lễ gia tiên, lễ Phật (nếu có ban Phật), lễ chúng sinh.
- Một số nhà, cửa hàng cúng chúng sinh thêm vào các ngày khác.
Không nhà nào phải làm hết; chọn những dịp hợp nếp nhà mình.
Mùng một: cúng và lên kế hoạch
Cúng mùng một như thường lệ với hương, hoa, quả. Sau lễ, cả nhà ngồi bàn: năm nay cúng rằm ngày nào, có ai về, đi chùa nào, ngân sách bao nhiêu, ai lo việc gì.
Ghi lại kế hoạch trên giấy hoặc nhóm chat gia đình để mọi người cùng theo dõi.
Tuần thứ hai: hỏi lịch chùa, đặt đồ
Gọi điện hoặc xem trang của chùa để biết lịch lễ Vu Lan, giờ ghi tên cầu siêu. Đặt trước những thứ dễ khan hàng sát rằm: hoa sen, xôi gà nếu mua sẵn, oản.
Mua đồ khô: gạo, muối, đỗ xanh, nấm, miến, đường, bánh kẹo cho mâm chúng sinh.
Danh sách mua sắm theo nhóm
| Nhóm | Món | Mua khi nào |
|---|---|---|
| Đồ khô | gạo, muối, đỗ, nấm, miến, đường | tuần thứ hai |
| Bánh kẹo | bỏng, kẹo, bánh quy | tuần thứ hai |
| Hương nến | hương, nến, đèn | tuần thứ hai |
| Hoa | sen, huệ, cúc | trước rằm 1–2 ngày |
| Quả | chuối, bưởi, cam, ổi | trước rằm 1–2 ngày |
| Đồ tươi | gà, rau, đậu phụ | sáng hôm cúng hoặc hôm trước |
Mua theo nhóm giúp tránh quên và tránh mua trùng.
Hai ngày trước rằm
Dọn bàn thờ, lau đồ thờ, thay nước bình hoa. Ngâm gạo nếp, đỗ xanh nếu tự nấu xôi chè. Kiểm tra thùng hóa vàng, xô nước, bình chữa cháy nếu có lệ đốt.
Nhà có cửa hàng thì báo nhân viên lịch cúng, chuẩn bị chỗ đặt mâm chúng sinh.
Ngày cúng gia tiên
Buổi sáng hoặc trưa: bày mâm, thắp hương, khấn, cả nhà dùng bữa. Nếu có ban Phật, lễ Phật trước.
Đi chùa có thể sắp xếp buổi sáng, chiều về cúng gia tiên; hoặc ngược lại tùy lịch chùa.
Chiều tối: cúng chúng sinh
Bày mâm ngoài sân, cháo, gạo muối, bánh kẹo, nước, hương nến. Cúng xong vãi gạo muối, chia bánh kẹo cho trẻ, dọn dẹp sạch sẽ.
Có người trông nến và khu đốt vàng mã (nếu có) tới khi tàn.
Chia việc trong gia đình
- Người nội trợ chính: thực đơn, đi chợ đồ tươi, nấu mâm cơm.
- Người trẻ: dọn bàn thờ, mua đồ khô, đặt hoa.
- Trẻ lớn: xếp bánh kẹo, gấp khăn, phụ bày mâm.
- Người lớn tuổi: khấn, hướng dẫn nếp nhà.
Chia việc rõ ràng giúp không ai quá mệt, cả nhà cùng tham gia.
Ngân sách gọn
Không nêu số tiền vì mỗi nơi giá một khác, nhưng có thể lập ba khoản: mâm gia tiên (lớn nhất, cũng là bữa ăn của cả nhà), mâm chúng sinh (vừa phải), công đức chùa (tùy tâm). Vàng mã nếu có thì để khoản nhỏ nhất.
Ghi lại chi tiêu năm nay làm mốc cho năm sau.
Mẹo đi chợ tháng Bảy
Sát rằm, chợ đông và giá hoa quả tăng. Mua đồ khô sớm, đồ tươi mua sáng sớm hôm trước. Chọn quả chín vừa để còn bày được vài ngày.
Mang túi vải, giỏ để giảm túi nilon.
Nếu cả nhà đều bận
Giản lược: mâm chay năm món mua sẵn, mâm chúng sinh với gạo muối, bánh kẹo, nước. Cúng vào tối ngày 14 khi cả nhà có mặt.
Đi chùa chọn cuối tuần gần rằm, không nhất thiết đúng ngày.
Sau rằm: tổng kết
Dọn dẹp, cất đồ thờ, ghi lại những gì nên làm khác năm sau. Hỏi thăm ông bà, cha mẹ sau những ngày lễ bận rộn.
Tháng Bảy còn lại có thể dành cho những việc báo hiếu thiết thực: đưa cha mẹ đi khám, về thăm quê.
Gia đình có người mới mất trong năm
Nhà có tang trong năm thường cúng rằm tháng Bảy trang trọng hơn, nhiều nơi gọi là cúng "rằm đầu" cho người mới khuất. Có thể mời họ hàng gần về dự, ghi tên cầu siêu ở chùa, tụng kinh tại nhà.
Cần giữ sức khỏe cho người thân đang buồn: chia việc nấu nướng, không để một người gánh hết. Lễ vật vẫn nên vừa phải; nỗi nhớ không đo bằng số mâm cỗ. Nếu người thân còn đau buồn kéo dài, mất ngủ, bỏ ăn, nên động viên họ tìm sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Giữ nếp cho con cháu ở xa
Con cháu đi học, đi làm xa có thể không về được dịp rằm. Gửi lịch cúng vào nhóm chat gia đình, chụp ảnh mâm cúng, gọi video lúc thắp hương. Người ở xa có thể tự thắp một nén hương nơi mình ở, cùng giờ với cả nhà.
Những việc nhỏ như vậy giúp người trẻ vẫn thấy mình thuộc về gia đình, dù đang ở rất xa.
Tháng Bảy và những lời đồn đáng sợ
Mạng xã hội hay lan truyền chuyện tháng cô hồn kiêng đủ thứ, kèm câu chuyện ma quái. Đọc để biết, nhưng không cần làm theo mọi lời kiêng; nhiều điều không có cơ sở và chỉ khiến người lớn tuổi, trẻ nhỏ lo lắng.
Những việc cần làm như chữa bệnh, mua bán có kế hoạch, nhập học không nên dời chỉ vì lời đồn. Giữ bình tĩnh, sống tử tế là cách đi qua tháng Bảy nhẹ nhàng nhất.
Thực đơn mẫu cho cả ngày rằm
Một gợi ý gọn cho gia đình bốn đến sáu người. Mâm gia tiên buổi trưa: xôi đỗ, gà luộc hoặc đậu phụ sốt cà chua, canh nấm, nem rán hoặc nem chay, rau củ xào, chè đậu xanh. Mâm chúng sinh buổi chiều: mười hai chén cháo nhỏ, đĩa gạo muối, bỏng ngô, kẹo, mía chặt khúc, chuối, nước lọc.
Bữa tối sau khi cúng chúng sinh có thể ăn lại các món còn từ trưa, hâm nóng kỹ. Không nên nấu thêm nhiều món mới; ngày rằm vốn đã bận, giữ sức cho người nội trợ cũng là một phần của lễ.
Ghi chép lịch cúng bằng điện thoại
Các ứng dụng lịch âm cho phép đặt nhắc theo ngày âm lặp lại hằng năm. Đặt ba mốc: mùng một tháng Bảy (họp nhà, lên kế hoạch), ngày mùng 8 (mua đồ khô, hỏi lịch chùa), ngày 13 (mua hoa quả, dọn bàn thờ). Chia sẻ lịch với cả nhà để ai cũng nhận được nhắc.
Với người lớn tuổi không quen điện thoại, viết lịch ra tờ giấy dán cạnh tủ lạnh. Cách cũ mà vẫn hiệu quả.
Khi tháng Bảy trùng việc lớn trong nhà
Có năm rằm tháng Bảy trùng ngày giỗ, ngày cưới của người thân, kỳ thi của con. Ưu tiên việc không dời được, lễ rằm có thể làm sớm từ ngày 13, 14 hoặc giản lược. Bàn với cả nhà, đừng để một người tự quyết rồi ôm hết việc.
Việc hiếu nằm ở sự chu đáo với người sống lẫn người đã khuất; sắp xếp hợp lý chính là chu đáo.
Gợi ý: sách tra cứu lễ tết trong năm
Muốn có một cuốn sổ tay các dịp cúng trong năm cho cả nhà tra cứu, có thể tham khảo tại gian sách phong thủy của Thế Giới Phong Thủy, chọn cuốn in rõ, dễ tra cho người lớn tuổi.