Vàng mã tháng Bảy: đốt bao nhiêu là vừa, đốt ở đâu cho an toàn và xu hướng giảm vàng mã của nhiều gia đình
Trả lời ngắn: vàng mã chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, đốt nhiều không làm lễ trọng hơn. Nếu đốt, hãy đốt lượng vừa phải trong thùng kim loại có nắp lưới, ở chỗ thoáng, xa xe cộ, dây điện, bình gas, có xô nước và người trông tới khi tàn. Chung cư phải theo quy định tòa nhà. Nhiều gia đình và nhà chùa khuyến khích giảm hoặc thay vàng mã bằng việc thiện.
Vàng mã từ đâu ra
Tục đốt đồ giấy cúng người đã khuất có nguồn gốc lâu đời trong văn hóa Á Đông, xuất phát từ quan niệm người chết vẫn cần vật dụng ở thế giới bên kia. Ở Việt Nam, vàng mã gắn với tín ngưỡng dân gian nhiều hơn với Phật giáo.
Phật giáo chính thống không có nghi thức đốt vàng mã; nhiều chùa khuyên phật tử bỏ tục này. Hiểu nguồn gốc giúp mỗi nhà tự cân nhắc nên giữ tới đâu.
Vì sao tháng Bảy đốt nhiều
Rằm tháng Bảy có lễ cúng gia tiên và cúng chúng sinh, nhiều nhà mua quần áo giấy, tiền giấy, đồ dùng giấy để "gửi" cho người thân và cho vong linh. Thêm vào đó là nhu cầu của cửa hàng, công ty.
Kết quả là khói bụi, rác tro tăng mạnh trong vài ngày, nguy cơ cháy cao ở khu dân cư đông đúc.
Đốt bao nhiêu là vừa
Không có con số chuẩn. Lời khuyên chung là ít, gọn, tượng trưng: một xấp tiền giấy, một bộ quần áo nhỏ cho mỗi lễ là đủ. Không cần mua nhà lầu, xe hơi, điện thoại giấy cỡ lớn.
Số tiền tiết kiệm có thể dùng làm việc thiện, biếu người già trong xóm, thiết thực hơn nhiều.
Chọn chỗ đốt
- Sân rộng, nền gạch hoặc đất, thoáng gió.
- Xa xe máy, ô tô đỗ, bình gas, dây điện, mái tôn thấp, cây khô.
- Không đốt dưới gầm cầu thang, trong nhà, ban công có rèm.
- Không đốt sát tường nhà hàng xóm, cửa sổ nhà khác.
Ngày có gió lớn, mưa bão nên hoãn đốt hoặc giảm hẳn.
Thùng hóa vàng
Dùng thùng kim loại có nắp lưới để tàn lửa không bay ra ngoài. Có thể dùng thùng sơn cũ đục lỗ chân, đặt trên viên gạch. Không dùng chậu nhựa, thùng xốp.
Bỏ vàng mã vào từng ít một, không dồn cả xấp to, lửa cháy đều và ít khói hơn.
Dụng cụ chữa cháy đặt sẵn
Một xô nước, một bình chữa cháy nhỏ đặt cạnh thùng hóa vàng. Người đốt mặc quần áo cotton, không mặc đồ nylon dễ bắt lửa. Tóc dài buộc gọn.
Nếu tàn lửa bay vào đồ đạc, dội nước ngay; nếu lửa lan lớn, gọi 114.
Ở chung cư
Hầu hết chung cư cấm đốt ở ban công, hành lang. Nhiều tòa nhà bố trí khu hóa vàng chung dưới sân trong những ngày lễ, có người trực. Đọc thông báo của ban quản lý, đốt đúng giờ, đúng chỗ.
Không có khu hóa vàng thì có thể bỏ phần đốt, hoặc gửi chùa, gửi người ở nhà riêng hóa giúp.
Trẻ nhỏ và vật nuôi
Trẻ hay tò mò ngọn lửa, thích ném thêm giấy vào. Cho trẻ đứng xa, có người lớn giữ. Vật nuôi như chó mèo cũng nên nhốt hoặc buộc khi đang đốt.
Không để trẻ tự châm lửa hay cầm vàng mã đang cháy.
Xử lý tro
Đợi tro nguội hẳn, ít nhất vài giờ. Dội thêm nước nếu còn than âm ỉ. Gom tro vào túi, bỏ thùng rác; không đổ xuống cống, không đổ ra sông hồ.
Ở nông thôn có thể rắc tro nguội mỏng vào vườn, nhưng tránh tro lẫn nhũ kim loại từ giấy.
Ô nhiễm và sức khỏe
Khói vàng mã chứa bụi mịn và chất từ mực in, nhũ kim loại. Người hen suyễn, bệnh phổi, trẻ sơ sinh nên tránh xa khu vực đốt, đóng cửa sổ phía chiều gió.
Đây là lý do thực tế khiến nhiều gia đình ở thành phố giảm vàng mã.
Giảm vàng mã mà vẫn giữ lòng thành
- Chỉ giữ hương, hoa, quả, mâm cơm, lời khấn.
- Thay vàng mã bằng việc thiện: góp gạo cho bếp ăn từ thiện, giúp người nghèo.
- Ghi tên cầu siêu ở chùa thay cho đốt đồ giấy.
- Nếu vẫn đốt, chọn lượng nhỏ, giấy đơn giản, ít nhũ.
Không ai nên chê trách nhà khác đốt hay không đốt; mỗi nhà một lựa chọn.
Nói chuyện với người lớn trong nhà
Người lớn tuổi thường giữ tục vàng mã vì sợ "người khuất thiếu thốn". Con cháu muốn giảm nên trò chuyện nhẹ nhàng, có thể dẫn lời khuyên của nhà chùa, cùng thống nhất giảm dần mỗi năm thay vì bỏ ngay.
Tôn trọng niềm tin của cha mẹ, ông bà quan trọng hơn thắng một cuộc tranh luận.
Vàng mã trong lễ cúng chúng sinh
Mâm cúng chúng sinh thường kèm quần áo giấy nhiều màu, tiền giấy nhỏ, mang ý chia cho vong linh không nơi nương tựa. Nếu giữ tục này, chọn một bộ nhỏ cho mỗi mâm, đốt sau khi hương cháy hai phần ba, ở cùng chỗ an toàn như lễ gia tiên.
Cửa hàng mặt phố thường đốt ngay trên vỉa hè. Nên đặt thùng hóa vàng sát mép trong, xa lối người đi, xa xe đang dựng, có nhân viên trông tới khi tàn. Một tàn lửa bay vào xe máy hay bạt che của hàng bên cạnh có thể gây cháy lan rất nhanh.
Mua vàng mã: chọn loại nào ít hại hơn
Nếu vẫn muốn dùng, chọn giấy mỏng, in màu nhạt, không phủ nhũ kim tuyến, không có chi tiết nhựa. Loại này cháy nhanh, ít khói đen, ít cặn kim loại trong tro. Tránh hàng có mùi hóa chất nồng.
Mua vừa đủ dùng cho lễ, không tích trữ nhiều trong nhà: giấy dễ bắt lửa, dễ ẩm mốc, chiếm chỗ. Đồ còn thừa sau lễ cất trong hộp kín, xa bếp và ổ điện.
Những vụ cháy hay gặp mùa tháng Bảy
Các tình huống cháy thường gặp: đốt vàng mã ở ban công làm tàn lửa bay vào rèm nhà dưới; đốt sát xe máy dựng ở sân; bỏ đi khi thùng còn cháy; đốt trong ngõ hẹp khiến lửa táp vào dây điện. Phần lớn có thể tránh được nếu có người trông và chọn đúng chỗ.
Nếu chẳng may cháy lan, ngắt điện khu vực, dùng bình chữa cháy hoặc nước dập ngay khi đám cháy còn nhỏ, gọi 114 khi không kiểm soát được. Không cố vào nhà đang cháy để lấy đồ.
Người theo đạo Phật và vàng mã
Nhiều vị thầy trong Phật giáo giảng rằng người đã khuất không nhận được đồ giấy; điều giúp họ là phước đức từ việc thiện của con cháu và lời tụng niệm. Vì vậy gia đình phật tử thường thay vàng mã bằng tụng kinh, phóng sinh đúng cách, làm từ thiện.
Đây là quan điểm của Phật giáo, không bắt buộc với mọi người. Gia đình theo tín ngưỡng dân gian vẫn có thể giữ tục vàng mã ở mức vừa phải.
Vàng mã ở nghĩa trang dịp Thanh minh và rằm tháng Bảy
Nghĩa trang có nhiều cỏ khô, hương nến cháy dở, gió mạnh nên nguy cơ cháy lan cao. Nhiều nghĩa trang cấm đốt vàng mã ngay cạnh mộ, chỉ cho đốt ở lò hoặc khu vực riêng. Đọc kỹ biển báo, hỏi người trông nghĩa trang trước khi đốt.
Nếu không có khu đốt, mang vàng mã về hoặc bỏ hẳn. Thắp hương, dâng hoa, dọn sạch mộ đã là lễ đầy đủ.
Gợi ý: đồ thờ dùng lâu thay đồ giấy
Cùng tinh thần giảm khói lửa, nhiều nhà dùng thêm đồ đồng bền đẹp trên bàn thờ thay cho đồ giấy đốt bỏ. Tham khảo các mẫu tại mục đồ đồng của Thế Giới Phong Thủy, chọn món vừa bàn thờ, lau chùi được quanh năm.