Mâm cúng chúng sinh rằm tháng Bảy: cháo trắng, gạo muối, bánh kẹo, bày ở đâu và cúng lúc nào cho đúng nếp
Trả lời ngắn: mâm cúng chúng sinh thường gồm cháo trắng loãng (bát nhỏ hoặc cốc), gạo, muối, bỏng ngô, bánh kẹo, mía hoặc khoai lang luộc, nước lọc, hương và vàng mã tùy nhà. Mâm đặt ngoài sân hoặc trước cửa, cúng vào chiều tối ngày 14 hoặc 15 tháng Bảy. Cúng xong vãi gạo muối ra đường, bánh kẹo chia cho trẻ con, không mang đồ cúng chúng sinh vào nhà theo lệ nhiều nơi.
Cúng chúng sinh là gì
Cúng chúng sinh, còn gọi là cúng cô hồn, là lễ bố thí thực phẩm cho các vong linh không nơi nương tựa, không người thờ cúng. Theo tín ngưỡng dân gian, rằm tháng Bảy là ngày "xá tội vong nhân", cửa ngục mở, các vong được về dương gian.
Ý nghĩa cốt lõi là lòng thương xót, chia sẻ với những phận người kém may mắn. Mâm lễ vì thế chủ yếu là đồ ăn đơn giản, dễ "nhận".
Danh sách lễ vật quen dùng
- Cháo trắng nấu loãng, múc ra bát nhỏ hoặc cốc giấy (có nơi mười hai bát nhỏ).
- Gạo và muối trộn lẫn trên đĩa.
- Bỏng ngô, bỏng gạo, kẹo, bánh quy.
- Khoai lang, ngô luộc, mía chặt khúc.
- Hoa quả nhỏ: chuối, ổi, quýt.
- Nước lọc, có nơi thêm rượu.
- Hương, nến, vàng mã, quần áo giấy nhỏ (tùy nhà).
Không có danh sách cố định, mỗi miền thêm bớt. Điểm chung là đồ ăn nhỏ, dễ chia.
Vì sao có cháo trắng
Dân gian quan niệm vong linh đói khát lâu ngày, cổ họng nhỏ như kim, chỉ nuốt được cháo loãng. Cháo trắng nấu từ gạo tẻ, không nêm gia vị nặng, múc ra bát nhỏ đặt quanh mâm.
Cháo nấu vừa đủ, cúng xong thường đổ ở gốc cây hoặc chỗ đất trống, không mang vào nhà ăn.
Gạo muối dùng để làm gì
Gạo muối trộn lẫn được vãi ra đường, ra sân sau khi cúng, theo quan niệm là phát cho các vong linh. Một số nơi cho rằng muối còn mang ý tiễn đi, không để các vong ở lại.
Vãi lượng vừa phải, tránh vãi quá nhiều trên lối đi gây trơn hoặc lãng phí.
Đặt mâm ở đâu
Mâm cúng chúng sinh đặt ngoài trời: trước cổng, vỉa hè trước nhà (nếu không cản lối đi), sân, ban công tầng trệt. Không đặt trong nhà, không đặt trên bàn thờ gia tiên.
Ở chung cư, nhiều tòa nhà bố trí khu vực chung dưới sảnh hoặc ngoài sân để cư dân đặt lễ; hỏi ban quản lý trước.
Giờ cúng
Lệ phổ biến cúng vào chiều tối, sau khi cúng gia tiên, vì tin các vong hoạt động lúc trời tối. Cửa hàng, công ty thường cúng buổi chiều trước giờ đóng cửa.
Không cúng quá khuya, nhất là ở nơi đông dân, để không làm phiền hàng xóm và đảm bảo an toàn đốt vàng mã.
Trình tự cúng
- Bày mâm, thắp nến, thắp hương.
- Khấn mời các vong linh về hưởng lễ (có văn khấn cúng cô hồn in sẵn).
- Đợi hương cháy khoảng hai phần ba.
- Hóa vàng mã (nếu có) ở chỗ an toàn.
- Vãi gạo muối, đổ cháo, chia bánh kẹo.
Cả buổi thường chỉ mất nửa giờ đến một giờ.
Tục "giật cô hồn" ở miền Nam
Ở nhiều nơi miền Nam, sau khi cúng, chủ nhà để trẻ con và người qua đường "giật" bánh kẹo, tiền lẻ trên mâm. Đây là nét vui, mang ý chia lộc, càng nhiều người giật càng vui.
Gia chủ nên chọn chỗ đặt mâm rộng, xa đường xe chạy, có người lớn trông chừng để trẻ không xô ngã, không lao ra đường.
Chia bánh kẹo cho trẻ
Ở miền Bắc ít có tục giật, bánh kẹo thường được chia cho trẻ con trong xóm sau khi cúng. Theo lệ nhiều nơi, đồ cúng chúng sinh không mang vào nhà ăn.
Cẩn thận với trẻ nhỏ: kẹo cứng, bỏng ngô dễ gây hóc với trẻ dưới ba tuổi.
Vàng mã cúng chúng sinh
Một số nhà đốt quần áo giấy nhỏ, tiền giấy. Lượng nên vừa phải; nhiều nơi đã giảm hẳn. Đốt trong thùng kim loại, xa xe cộ, dây điện, có xô nước cạnh.
Ở chung cư, chỉ đốt ở khu vực được phép, hoặc bỏ phần đốt.
An toàn khi đặt mâm ngoài đường
Mâm đặt trên vỉa hè không được lấn ra lòng đường. Nến cháy để ý gió, trẻ con, vật nuôi. Có người trông suốt lúc hương nến còn cháy.
Dọn sạch sau lễ, không để lại tro, giấy, chén cháo trên vỉa hè.
Cúng chúng sinh cả tháng Bảy
Một số nơi cúng chúng sinh vào các ngày khác trong tháng Bảy, không chỉ rằm. Cửa hàng, công ty thường cúng vào ngày làm việc gần rằm.
Không cần cúng nhiều lần trong tháng; một lần chu đáo là đủ.
Nấu cháo trắng cúng cho đúng
Cháo cúng chúng sinh nấu loãng hơn cháo ăn thường: một phần gạo tẻ với mười hai đến mười lăm phần nước, đun nhỏ lửa cho hạt gạo nở bung. Không cho hành, thịt, gia vị đậm; có nơi cho chút muối. Múc ra bát nhỏ, chén giấy hoặc lá chuối gấp, đặt quanh mâm.
Nấu vừa đủ số chén cần dùng, không nấu cả nồi to. Cúng xong cháo không mang vào bếp; đổ ở gốc cây, bãi đất trống, không đổ xuống cống làm tắc. Nhà ở chung cư có thể dùng ít cháo hơn, hoặc chỉ dùng gạo muối và bánh kẹo.
Lời khấn cúng chúng sinh
Bài khấn cúng cô hồn có nhiều bản in. Ý chính: nhân ngày rằm tháng Bảy, gia chủ tên gì, ở đâu, sắm lễ thí thực, mời các vong linh không nơi nương tựa về hưởng, mong các vong được siêu thoát và không quấy nhiễu. Khấn nôm bằng lời của mình cũng được.
Khi khấn nên giữ thái độ từ bi, thương xót, không dùng lời lẽ xua đuổi gay gắt. Lễ cúng chúng sinh vốn xuất phát từ lòng chia sẻ, nên lời khấn nhẹ nhàng hợp với tinh thần đó hơn.
Cửa hàng, công ty cúng chúng sinh
Nhiều cửa hàng, văn phòng, xưởng sản xuất cúng chúng sinh trước cửa vào khoảng ngày 14, 15. Mâm thường to hơn nhà riêng, có thêm nhiều bánh kẹo để phát cho người qua đường. Nên phân công người trông mâm, người lo đốt vàng mã, người dọn dẹp.
Mâm lớn đặt trên vỉa hè phải chừa lối đi cho người đi bộ; không đặt mâm sát lối xe ra vào. Văn phòng trong tòa nhà cao tầng nên cúng ở khu vực ban quản lý bố trí, không đặt dưới chân cầu thang thoát hiểm.
Những kiêng kỵ dân gian quanh tháng Bảy
Dân gian truyền nhiều lời kiêng trong tháng Bảy: không chuyển nhà, không cưới hỏi, không đi đêm, không phơi đồ ban đêm, không nhặt tiền rơi. Phần lớn là lời răn dặn cẩn trọng trong mùa mưa bão, không có cơ sở chắc chắn.
Không cần sống trong lo sợ suốt tháng. Việc cần làm như khám bệnh, ký hợp đồng, nhập học không nên trì hoãn vì kiêng. Nhiều người vẫn cưới hỏi, chuyển nhà trong tháng Bảy và mọi việc bình thường.
Mâm cúng chúng sinh theo vùng miền
Miền Bắc hay dùng cháo trắng, bỏng, oản, chè, mía, khoai luộc. Miền Nam thường thêm tiền lẻ, bánh kẹo nhiều màu, cốc nước ngọt cho trẻ giật. Miền Trung có nơi dùng bánh ít, bánh tráng nướng. Mỗi nơi một kiểu, không có mâm chuẩn cho cả nước.
Gia đình chuyển vùng sinh sống có thể giữ nếp quê cũ hoặc theo cách hàng xóm nơi mới. Quan trọng là lễ vật sạch, gọn và người cúng giữ lòng thương xót.
Gợi ý: đồ dùng cúng ngoài trời
Cúng ngoài trời hay gặp gió tắt nến. Có thể chọn nến cốc có kính chắn hoặc đèn cầy nhỏ. Tham khảo các loại nến tại mục tìm kiếm nến của Thế Giới Phong Thủy, chọn loại cháy đều, ít khói, có đế chắc.