Chọn hương cúng ít khói: nhận biết hương kém chất lượng, hương có hóa chất và hương trầm làm đúng
Trả lời ngắn: Hương tốt thường có màu tự nhiên của bột gỗ, mùi nhẹ, khói mảnh và tàn xám, không cháy nổ lách tách. Hương nhuộm màu sặc sỡ, mùi gắt, khói đặc cay mắt, tàn đen hoặc còn lõi tăm đỏ chói thường là hương kém. Nên mua của nơi ghi rõ thành phần, cơ sở sản xuất, và chỉ thắp lượng vừa đủ.
Vì sao chọn hương lại quan trọng
Thắp hương là việc làm hằng ngày ở nhiều gia đình. Mỗi lần thắp chỉ vài nén, nhưng cộng lại một năm thì lượng khói trong nhà không nhỏ, nhất là căn hộ đóng kín, phòng thờ nhỏ trên tầng cao. Khói hương là khói đốt, nên dù làm từ nguyên liệu gì cũng tạo bụi mịn. Hương kém chất lượng còn có thể chứa chất tạo mùi, phẩm màu, keo dính không rõ nguồn gốc.
Chọn hương tốt không chỉ để mùi dễ chịu mà còn để giảm phần khói không cần thiết cho người già, trẻ nhỏ trong nhà.
Hương được làm từ những gì
Một nén hương thường gồm ba phần: tăm tre ở giữa, lớp bột bên ngoài và chất kết dính. Bột hương truyền thống làm từ bột gỗ, mùn cưa của các loại cây có mùi như quế, bời lời, trầm, thảo mộc khô, trộn với keo tự nhiên từ vỏ cây bời lời. Hương công nghiệp giá rẻ có thể dùng mùn cưa gỗ tạp, tinh dầu tổng hợp tạo mùi, phẩm màu và keo hóa học.
Nhìn bằng mắt khó biết chính xác thành phần, nhưng có vài dấu hiệu giúp phân biệt sơ bộ.
Dấu hiệu hương kém chất lượng
- Màu sặc sỡ khác thường: đỏ chói, xanh lè, tím đậm, nhuộm đều tăm.
- Mùi gắt, hắc ngay khi chưa đốt, hoặc mùi thơm nồng như nước hoa rẻ tiền.
- Khói đặc, cay mắt, cả phòng mù mịt chỉ sau một hai nén.
- Cháy nổ lách tách, tàn rơi từng mảng lớn, tàn đen.
- Không ghi gì trên bao bì: không tên cơ sở, không địa chỉ, không thành phần.
Không có dấu hiệu nào khẳng định chắc chắn, nhưng gặp từ hai ba dấu hiệu trên trở lên thì nên đổi loại khác.
Dấu hiệu hương làm tương đối tốt
Hương làm từ bột gỗ tự nhiên thường có màu nâu, nâu vàng, xám nhạt, mặt bột hơi sần, không bóng. Mùi khi chưa đốt nhẹ, đúng mùi gỗ hoặc quế. Khi cháy khói mảnh, bay lên thẳng, tàn màu xám hoặc trắng xám, còn giữ hình nén chứ không rơi vụn. Cháy đều từ đầu tới chân, không tắt giữa chừng.
Nhiều cơ sở làm hương truyền thống để chân tăm màu đỏ hoặc vàng theo nếp, phần chân nhuộm màu không đáng lo bằng phần bột cháy.
Hương trầm thật và lời quảng cáo
Trầm hương thật rất đắt. Một nén hương được bán là “trầm” nhưng giá rẻ hơn cả hương thường thì khó có nhiều trầm trong đó, có thể chỉ pha một ít bột trầm, hoặc dùng tinh dầu tạo mùi trầm. Không phải hương trầm nào cũng tốt, và không phải hương thường nào cũng kém.
Khi người bán quảng cáo “trầm nguyên chất” giá rẻ, “trầm tự nhiên trăm phần trăm” mà không có thông tin cơ sở, nên hiểu đó là cách nói bán hàng. Muốn mua hương trầm, hãy mua ở nơi rõ nguồn gốc, chấp nhận mức giá cao tương xứng.
Hương không tăm, hương nụ, hương vòng
Ngoài hương nén có tăm, còn có hương không tăm, hương nụ hình chóp, hương vòng. Hương không tăm cháy hết, ít tàn tăm, hợp cho nhà muốn bát hương sạch. Hương nụ dùng trong lư xông, tỏa mùi nhanh nhưng khói tập trung. Hương vòng cháy rất lâu, nhiều giờ, hợp đền chùa rộng; ở nhà ở kín nên cân nhắc vì khói kéo dài.
Dù chọn loại nào, vẫn áp dụng cách nhìn màu, ngửi mùi, xem khói như trên.
Hương “ít khói” có thật không
Nhiều sản phẩm ghi “hương sạch”, “không khói”. Hương cháy thì luôn có khói, chỉ là ít hay nhiều. Hương có lõi bột mịn, ép chặt, ít keo thường cháy chậm và khói mảnh hơn. Nhưng cách giảm khói hiệu quả nhất vẫn là thắp ít nén hơn và mở cửa thông gió, chứ không phải tìm loại hương “không khói” tuyệt đối.
Với nhà có người bị hen, bệnh phổi, nên hỏi ý kiến bác sĩ và có thể chỉ thắp một nén, hoặc dùng đèn thay một phần.
Bảo quản hương trong nhà
Hương hút ẩm rất nhanh. Hương ẩm khó cháy, hay tắt giữa chừng, khói nhiều hơn và dễ mốc. Nên cất hương trong hộp kín hoặc túi có khóa kéo, để chỗ khô, xa bếp và nhà tắm. Không cất hương sát nến, bật lửa hay chỗ nóng.
Mùa nồm, có thể phơi hương dưới nắng nhẹ một lúc rồi cất lại, hoặc bỏ vài gói hút ẩm trong hộp đựng.
Mua hương ở đâu
Hương bán ở chợ, cửa hàng tạp hóa, đền chùa, làng nghề làm hương. Mua ở làng nghề hay cơ sở có tên tuổi giúp biết rõ nguồn gốc hơn. Khi mua, có thể hỏi: hương làm từ bột gì, có dùng tinh dầu tạo mùi hay phẩm màu không, cơ sở ở đâu. Người làm hương có tâm thường trả lời được những câu này.
Tránh mua hương không nhãn mác bán dạo với giá rẻ bất thường, nhất là dịp rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy khi nhu cầu tăng.
Thắp bao nhiêu nén là đủ
Nếp phổ biến là thắp một, ba hoặc năm nén, ngày thường một nén là đủ thành kính. Không cần thắp cả bó, cũng không cần thắp liên tục cả ngày. Thắp nhiều không làm lòng thành tăng lên, chỉ làm khói nhiều hơn.
Mỗi ban thờ một nén, thắp xong vái và chờ hương tàn là đủ một lần lễ.
Hương cho người có bệnh hô hấp, trẻ nhỏ
Khói hương có thể làm nặng thêm triệu chứng ở người hen suyễn, viêm phế quản, trẻ sơ sinh. Nhà có người như vậy nên đặt bàn thờ ở phòng thoáng, thắp hương khi người bệnh không có mặt trong phòng, mở cửa sau khi thắp, và hạn chế số nén.
Đây là gợi ý thực tế, không thay lời khuyên của bác sĩ. Người có triệu chứng khó thở khi ngửi khói nên đi khám.
Tàn hương, chân hương và bát hương
Hương kém thường để lại nhiều tàn vụn, tàn đen rơi ra mặt bàn thờ, làm bẩn ảnh thờ, khăn trải. Hương tốt cháy thành tàn xám giữ hình, rơi gọn vào bát hương. Chân hương tăm tre còn lại nên được rút bớt định kỳ theo nếp nhà, thường là dịp cuối năm, để bát hương không quá dày, dễ bén lửa khi tàn còn nóng.
Khi rút chân hương nên làm lúc hương đã tắt hẳn, đeo găng mỏng và dọn tro vào túi kín, tránh để tro bay khắp phòng.
Những hiểu lầm hay gặp về hương
- Hương càng thơm càng tốt: mùi quá thơm, quá nồng thường là do tinh dầu tạo mùi, không phải do nguyên liệu quý.
- Hương cháy hết là “được chứng”, hương tắt là điềm xấu: hương tắt phần lớn do ẩm, do gió hoặc do bột không đều, không cần lo lắng.
- Phải thắp đủ cả bó mới đủ lễ: một nén thành tâm là đủ, nhiều nén chỉ làm thêm khói.
Hiểu đúng những điều này giúp chọn và dùng hương thoải mái hơn, không mua theo lời đồn.
Hương cho ban Thần Tài và cửa hàng
Cửa hàng thường thắp hương mỗi sáng ở ban Thần Tài, Thổ Địa. Không gian bán hàng có khách ra vào, nên chọn hương mùi nhẹ, khói ít để không ám mùi vào hàng hóa, quần áo, đồ ăn. Thắp một nén mỗi ban là đủ. Ban Thần Tài nên bày gọn, tượng sạch bụi; nhà nào cần thay tượng Thần Tài, Thổ Địa cũ đã sứt mẻ có thể xem các mẫu tượng Thần Tài, Quan Công tại Thế Giới Phong Thủy, chọn kích thước vừa khám thờ.