Lên kế hoạch hoa, quả, hương, nến cho cả năm: mua theo dịp, trữ thế nào và tiết kiệm mà vẫn đủ lễ
Trả lời ngắn: Hương, nến, giấy lau, đế nến mua trữ một lần cho vài tháng, cất nơi khô. Hoa và quả mua sát ngày, ưu tiên hàng đúng mùa. Đánh dấu trước các dịp trong năm như rằm, mùng một, Tết, Thanh minh, rằm tháng Bảy và ngày giỗ trong nhà để mua sớm, tránh giá cao sát ngày.
Vì sao nên có kế hoạch
Đồ cúng là khoản chi nhỏ mỗi lần nhưng đều đặn. Nhiều gia đình chỉ nhớ tới lúc sát ngày rằm, chạy ra chợ mua với giá cao nhất, đôi khi mua thừa rồi để hỏng. Một kế hoạch đơn giản giúp biết trước mỗi dịp cần gì, món nào có sẵn trong nhà, món nào phải mua mới.
Kế hoạch không cần cầu kỳ, chỉ là một trang ghi chú trên điện thoại hay một tờ giấy dán trong tủ bếp.
Đánh dấu các dịp cúng trong năm
Bước đầu tiên là ghi lại các dịp nhà mình có cúng:
- Rằm và mùng một hằng tháng.
- Tết Nguyên Đán, cúng ông Công ông Táo, tất niên, giao thừa, hóa vàng.
- Rằm tháng Giêng, Thanh minh, Tết Đoan Ngọ, rằm tháng Bảy, Trung thu tùy nếp nhà.
- Ngày giỗ của ông bà, cha mẹ, người thân.
- Ngày vía Thần Tài nếu có buôn bán, ngày khai trương, nhập trạch nếu có.
Lịch âm dương trên điện thoại giúp nhắc trước vài ngày. Đặt nhắc trước hai ngày cho rằm, mùng một và trước một tuần cho Tết, giỗ.
Món mua trữ được lâu
Một số món không hỏng nhanh, có thể mua một lần cho cả quý hoặc nửa năm:
- Hương: cất trong hộp kín, chỗ khô, dùng được nhiều tháng.
- Nến sáp: để nơi mát, tránh nắng làm cong chảy.
- Bấc, dầu đèn nếu dùng đèn dầu, cất xa nguồn lửa.
- Giấy lau, khăn lau bàn thờ, găng tay mỏng dọn tro.
- Đế nến, cốc nến, đĩa, bình hoa dự phòng khi món cũ mẻ vỡ.
Mua những món này vào lúc thường, không đợi dịp lễ, vừa có giá tốt vừa có thời gian chọn hàng.
Món nên mua sát ngày
Hoa tươi, quả mềm, đồ ăn nấu mâm cúng nên mua trước một hai ngày. Hoa mua búp, ngâm nước mát; quả vỏ dày như bưởi, cam có thể mua trước ba bốn ngày, quả mềm mua sát hơn. Đồ tươi sống cho mâm cỗ mua đúng ngày hoặc trữ lạnh đúng cách.
Mua quá sớm dễ hỏng, mua quá sát ngày dễ gặp giá cao và hàng kém tươi. Một hai ngày trước là khoảng cân bằng với phần lớn đồ cúng.
Ước lượng lượng cần dùng
Một gia đình thắp một nén mỗi ngày cho ban chính, ba nén ngày rằm, mùng một thì một tháng dùng khoảng bốn mươi tới năm mươi nén cho một ban. Nhìn vào con số này, có thể mua hộp hương vừa đủ hai ba tháng thay vì mua lẻ mỗi tuần. Nến thì tùy nhà dùng hằng ngày hay chỉ dịp lễ.
Ghi lại mức dùng thực tế trong một hai tháng đầu, rồi điều chỉnh lượng mua cho các tháng sau.
Bảng gợi ý theo dịp
| Dịp | Hoa | Quả | Hương, nến |
|---|---|---|---|
| Ngày thường | Không bắt buộc, có thì giữ bình cũ | Không bắt buộc | 1 nén mỗi ban |
| Rằm, mùng một | 1 bình nhỏ | 1 đĩa 3 – 5 loại | 3 nén, 2 nến hoặc đèn |
| Ngày giỗ | 1 – 2 bình | Đĩa lớn | Theo nếp nhà, thường nhiều ban |
| Tết | Hoa bền, cành đào mai | Mâm ngũ quả | Dự trữ đủ từ 23 tháng Chạp tới mùng bốn |
Đây chỉ là gợi ý; mỗi nhà điều chỉnh theo nếp và điều kiện.
Tiết kiệm mà không thiếu lễ
Nhiều cách tiết kiệm không ảnh hưởng tới sự trang nghiêm:
- Chọn hoa, quả đúng mùa thay vì hàng trái mùa đắt tiền.
- Dùng cúc, loại hoa bền, cho ngày thường; để hoa đắt cho ngày lễ.
- Mua quả vừa đủ, hạ lễ kịp để cả nhà ăn, không để hỏng.
- Trồng vài chậu hoa nhỏ ở ban công để có hoa dâng ngày thường.
- Dùng đèn điện ngày thường, nến sáp chỉ dịp lễ.
Bàn thờ sạch, hoa tươi, nước trong là đủ đẹp ý, không cần mâm đầy ắp.
Bảo quản đồ cúng mua trữ
Hương, nến, giấy cất chung một hộp nhựa có nắp, dán nhãn, để trong tủ khô, xa bếp, xa nhà tắm. Mùa nồm bỏ thêm gói hút ẩm. Đồ dễ cháy không để gần ổ điện, bình gas. Bật lửa, diêm cất ở chỗ cao, xa tầm tay trẻ nhỏ.
Mỗi đầu tháng, kiểm tra hộp đồ cúng một lần, bổ sung món sắp hết.
Chuẩn bị cho Tết sớm
Tết là dịp tốn nhiều đồ cúng nhất và giá tăng mạnh sát ngày. Có thể chia việc: hương, nến, đế nến, đồ khô mua từ đầu tháng Chạp; bình hoa, khay quả kiểm tra trước để mua bổ sung; hoa và quả tươi mua từ hai mươi bảy, hai mươi tám Tết, chọn loại bền.
Lập danh sách từng ngày Tết cần cúng gì giúp không mua trùng, không thiếu.
Chuẩn bị cho ngày giỗ
Ngày giỗ thường có nhiều khách, cần thêm hoa, quả và hương. Nên ghi ngày giỗ âm lịch vào lịch điện thoại kèm nhắc trước một tuần. Đồ khô mua trước, đồ tươi mua sát ngày. Nếu giỗ luân phiên giữa các anh em, ghi chung một danh sách để người làm giỗ năm sau biết năm trước đã chuẩn bị những gì.
Danh sách này còn giúp con cháu đời sau nắm được nếp giỗ của gia đình.
Mua ở đâu cho hợp lý
Hương, nến nên mua ở nơi có nguồn gốc rõ, nhãn mác đầy đủ. Hoa, quả mua ở chợ quen hoặc vườn gần nhà. Không nhất thiết mua tất cả ở cửa hàng đồ lễ chuyên dụng, vì nhiều món giá cao hơn ở chợ thường mà chất lượng như nhau.
Với đồ dùng lâu năm như bình hoa, đĩa, đế nến, nên chọn loại bền, đẹp, dùng nhiều năm thay vì mua rẻ thay liên tục.
Ghi chép chi tiêu đồ cúng
Nhiều gia đình bất ngờ khi cộng lại tiền đồ cúng cả năm. Ghi chép đơn giản trong một tháng hoặc một quý giúp thấy mình đang chi nhiều ở đâu, có món nào mua thừa. Từ đó điều chỉnh, ví dụ giảm số đĩa quả ngày thường, chuyển sang đèn điện ngày thường.
Tiết kiệm ở những chỗ này để dành cho những dịp quan trọng như giỗ, Tết, cho mâm cỗ tươm tất hơn.
Phân công trong gia đình
Việc chăm bàn thờ dễ dồn lên một người, thường là người mẹ, người bà. Có thể chia: một người phụ trách mua đồ khô theo quý, một người thay hoa nước hằng ngày, một người dọn bàn thờ cuối tuần. Khi mọi người cùng làm, việc giữ nếp nhẹ hơn và con cháu cũng hiểu nếp nhà hơn.
Danh sách việc dán ở gần bàn thờ hoặc chia sẻ trong nhóm gia đình trên điện thoại là đủ.
Khi đi xa hoặc vắng nhà dài ngày
Gia đình đi du lịch, về quê ăn Tết hay đi công tác dài ngày thường lo bàn thờ không ai chăm. Trước khi đi, hạ hết quả mềm, bỏ hoa dễ héo, thay chén nước sạch, tắt mọi nến và đèn dầu. Có thể để đèn thờ điện sáng nếu ổ cắm và dây an toàn, hoặc tắt hẳn. Thắp một nén hương và khấn báo việc đi vắng theo nếp nhà nếu muốn.
Về tới nhà, dọn bàn thờ, thay hoa quả mới rồi mới thắp hương lại. Kế hoạch mua sắm cũng nên tính tới những tháng đi vắng để không mua thừa.
Đầu tư một lần cho đồ dùng bền
Ngoài đồ tiêu hao, bàn thờ còn những món dùng nhiều năm như tượng, đèn, chuông, bình. Chọn kỹ một lần, dùng lâu dài thường tiết kiệm hơn mua rẻ rồi thay. Nhiều gia đình cũng giữ một vài vật phẩm mang ý nghĩa may mắn trong nhà theo nếp riêng; ai muốn tham khảo có thể xem nhóm vật phẩm may mắn tại Thế Giới Phong Thủy, chọn món vừa túi tiền và vừa không gian.