Cúng cô hồn mùng hai và mười sáu hằng tháng của người buôn bán: mâm lễ trước cửa và những điều nên giữ
Trả lời ngắn: nhiều người buôn bán cúng cô hồn vào chiều mùng hai và mười sáu âm lịch mỗi tháng, đặt một mâm nhỏ trước cửa gồm cháo trắng loãng, gạo muối, bánh kẹo, nước, hương. Đây là nếp chia sẻ với những vong linh không nơi nương tựa theo quan niệm dân gian, mong buôn bán yên ổn. Lễ nên gọn, giữ vệ sinh vỉa hè, không lấn lối đi, và tắt lửa trước khi dọn.
Vì sao người buôn bán cúng hai lần mỗi tháng
Trong tín ngưỡng dân gian, cô hồn là những vong linh không có người thờ cúng. Người buôn bán có nếp cúng cô hồn đều đặn vào mùng hai và mười sáu âm lịch, với mong muốn chia sẻ chút lễ vật, để việc buôn bán yên ổn, không bị quấy nhiễu. Nếp này phổ biến ở nhiều cửa hàng, nhất là ở miền Nam.
Không phải cửa hàng nào cũng giữ nếp này. Có nơi chỉ cúng vào rằm tháng Bảy; có nơi không cúng. Cửa hàng mới mở có thể hỏi người lớn trong nhà hoặc các cửa hàng lâu năm trong khu để theo nếp địa phương.
Giờ cúng
Lễ cúng cô hồn thường làm vào buổi chiều, khoảng từ ba giờ tới trước khi trời tối. Theo quan niệm dân gian, cô hồn không được mời vào nhà nên lễ cúng diễn ra ngoài cửa, vào buổi chiều tối thay vì sáng sớm.
Nếu chiều đó cửa hàng đông khách, có thể cúng sớm hơn một chút, khi khách thưa. Việc này không cần đúng từng phút.
Lễ vật gọn
- Một chén cháo trắng nấu loãng.
- Một đĩa gạo, một đĩa muối.
- Bánh kẹo nhỏ, bỏng ngô, khoai lang luộc, mía cắt khúc tùy nơi.
- Một ly nước, có nơi thêm vài điếu thuốc.
- Ba nén hương, đôi khi có giấy tiền vàng mã nhỏ.
Lễ cô hồn hàng tháng nên nhỏ, đủ đặt trên một khay. Không cần lễ mặn như gà, heo quay, vì đây là lễ chia sẻ đơn giản.
Cách bày trước cửa
Mâm hoặc khay đặt trên một chiếc ghế thấp hoặc ngay trên bậc thềm trước cửa, quay vào trong cửa hàng hoặc ra ngoài tùy nếp. Bát hương tạm cắm hương đặt giữa. Gạo muối, cháo, bánh kẹo xung quanh.
Không đặt mâm giữa lối đi, không lấn xuống lòng đường. Người đi bộ, người đi xe cần có lối đi an toàn; một mâm chắn lối có thể khiến người khác vấp ngã.
Khấn ngắn
Người cúng thắp hương, khấn mời các vong linh không nơi nương tựa quanh khu vực về thụ hưởng lễ mọn, cầu cho việc buôn bán yên ổn. Lời khấn ngắn, thành tâm. Nhiều người không khấn thành lời, chỉ thắp hương và vái.
Văn khấn đầy đủ có trong sách văn khấn cổ truyền; với lễ hằng tháng, khấn nôm là phổ biến nhất.
Rải gạo muối và hóa vàng
Sau khi hương cháy gần hết, nhiều nơi rải gạo muối ra trước cửa và hóa một ít vàng mã. Gạo muối rải trên vỉa hè, lòng đường có thể làm trơn, bẩn. Có thể rải ít, trên phần đất của cửa hàng, quét gọn sau đó.
Vàng mã hóa trong chậu kim loại, nơi thoáng, xa xe máy và biển bạt. Có người đứng trông tới khi tắt, dội nước. Nhiều cửa hàng đã bỏ vàng mã, chỉ giữ hương và lễ vật.
Chuyện giành lễ cô hồn
Ở một số nơi, sau lễ có tục để người đi đường, trẻ em lấy bánh kẹo trên mâm, gọi là giành giật cô hồn. Đây là nét văn hóa riêng, nhưng cũng dễ gây chen lấn, va chạm.
Nếu muốn chia lộc, có thể chủ động chia bánh kẹo cho trẻ con trong xóm, cho người bán vé số, người thu gom ve chai. Vừa giữ được ý chia sẻ, vừa tránh cảnh chen lấn.
Vệ sinh sau lễ
Cháo, bánh kẹo để ngoài trời thu hút ruồi kiến. Sau lễ, dọn sạch khay, đổ cháo đúng nơi, lau bậc thềm. Không để thức ăn rơi vãi trước cửa hàng, nhất là với cửa hàng bán đồ ăn uống.
Tàn hương, tàn vàng mã để nguội hẳn mới cho vào túi rác. Rác lễ cúng nên bỏ đúng giờ thu gom, không để qua đêm trước cửa.
An toàn lửa ở mặt tiền cửa hàng
Mặt tiền cửa hàng thường có biển hiệu bạt, mái hiên vải, xe máy đỗ sát, đôi khi là bình gas của quán ăn. Hương và vàng mã đặt xa những thứ này. Không để hương cháy khi không có ai trông.
Gió mạnh chiều hè hay làm tàn lửa bay. Ngày gió to nên bỏ vàng mã, chỉ thắp hương, hoặc thắp ít hương trong khay có thành cao.
Cửa hàng trong chợ, trung tâm thương mại
Trong chợ có mái, trung tâm thương mại, siêu thị, việc thắp hương và đốt vàng mã thường bị cấm hoặc hạn chế. Ban quản lý chợ có thể bố trí khu cúng chung vào rằm tháng Bảy.
Người buôn bán trong những nơi này có thể bỏ lễ cúng cô hồn hằng tháng, hoặc dâng hoa quả không lửa ở quầy, tuân theo quy định chung.
Rằm tháng Bảy: lễ cô hồn lớn trong năm
Rằm tháng Bảy là dịp cúng cô hồn lớn nhất trong năm, thường làm lễ to hơn lễ hằng tháng, có thêm quần áo giấy, cháo, nhiều bánh kẹo, hoa quả. Bài riêng về cúng Vu Lan, rằm tháng Bảy trên site trình bày chi tiết hơn.
Cửa hàng chỉ muốn giữ một lễ trong năm thì thường chọn rằm tháng Bảy.
Giữ nếp mà không mê tín
Nếp cúng cô hồn mang ý chia sẻ, nhớ tới những phận người không còn ai thờ cúng. Đây là ý nghĩa nhân văn đáng giữ. Nhưng nếu cửa hàng ế ẩm vài tuần, không nên đổ cho "chưa cúng cô hồn đủ" rồi tăng lễ vật.
Doanh số phụ thuộc vào hàng hóa, giá cả, dịch vụ, vị trí. Lễ cúng là phần tâm, kinh doanh là phần việc; nhầm hai thứ dễ khiến người buôn bán bỏ qua nguyên nhân thật.
Nấu cháo trắng cho lễ
Cháo cúng cô hồn thường nấu thật loãng từ một nắm gạo, không nêm mặn. Có nhà nấu một nồi nhỏ chiều hôm đó, có nhà mua sẵn. Cháo nấu xong để nguội bớt mới đặt ra mâm, tránh bỏng tay trẻ nhỏ chạy ngang.
Sau lễ, cháo không nên để qua đêm ngoài trời. Đổ vào thùng rác hữu cơ hoặc nơi phù hợp, rửa chén ngay để khỏi thu hút côn trùng vào cửa hàng.
Phân công trong cửa hàng
Nếu cửa hàng có nhân viên, phân công một người phụ trách lễ cô hồn hằng tháng, có lịch nhắc trên điện thoại theo ngày âm. Người phụ trách chuẩn bị lễ, thắp hương, dọn dẹp.
Nhân viên không muốn làm vì khác niềm tin thì không ép; chủ cửa hàng tự làm hoặc nhờ người khác.
Ghi lịch âm hằng tháng
Mùng hai và mười sáu âm lịch thay đổi theo lịch dương mỗi tháng. Dùng ứng dụng lịch có âm lịch, đặt nhắc trước một ngày để mua lễ vật. Công cụ lịch vạn niên trên site cũng giúp tra nhanh.
Có lịch nhắc thì việc cúng không bị quên, cũng không bị dồn vào lúc cửa hàng đang bận.
Lễ vật tiết kiệm, ý nghĩa
Một khay lễ cô hồn hằng tháng chỉ cần vài món rẻ: cháo trắng nấu từ gạo nhà, gói bánh kẹo, ly nước, nén hương. Cả năm hai mươi bốn lần, nếu mỗi lần tiết kiệm, tổng chi phí không đáng kể.
Một số cửa hàng chọn thay một phần lễ bằng việc làm thiện nguyện nhỏ hằng tháng như nấu cháo cho bệnh viện, góp quỹ từ thiện. Đây cũng là cách thể hiện tinh thần chia sẻ.
Cửa hàng hay treo thêm chuông gió nhỏ ở cửa để có tiếng báo khách ra vào. Có thể tham khảo tại Thế Giới Phong Thủy; chọn loại tiếng nhẹ, treo cao khỏi đầu người qua lại.