Mâm cúng ngày vía Thần Tài mùng mười tháng Giêng cho cửa hàng: lễ vật, giờ cúng và cách bày ban
Trả lời ngắn: ngày mùng mười tháng Giêng, nhiều người buôn bán cúng vía Thần Tài: lau dọn ban thờ, thay nước, gạo muối mới, bày hoa quả, thêm heo quay, tôm cua luộc, trứng theo nếp miền Nam, hoặc xôi gà theo nếp miền Bắc. Giờ cúng thường buổi sáng trước khi mở cửa. Lễ vật vừa sức là đủ, không cần chạy theo cơn sốt mua vàng lấy may.
Ngày vía Thần Tài trong nếp người buôn bán
Theo quan niệm dân gian, mùng mười tháng Giêng là ngày vía Thần Tài, vị thần trông coi tiền tài trong tín ngưỡng của người buôn bán. Ngày này, các cửa hàng, công ty dọn dẹp ban thờ, cúng lễ để cầu một năm buôn bán thuận lợi.
Ý nghĩa của ngày vía, câu chuyện về Thần Tài đã được nhiều trang khác giải thích. Bài này tập trung vào phần việc tay chân: chuẩn bị gì, bày thế nào, làm sao cho gọn.
Lau dọn ban thờ trước ngày vía
Một hai ngày trước, chủ cửa hàng lau sạch khám thờ, tượng, bát hương bên ngoài, thay khăn trải. Tượng lau bằng khăn mềm ẩm, không dùng hóa chất tẩy mạnh làm bong lớp sơn. Gạo, muối, nước cũ trên ban được thay mới.
Việc rút chân hương, bao sái kỹ thường làm vào cuối năm cũ. Ngày vía chỉ cần làm sạch bề mặt, sắp xếp lại cho gọn gàng.
Lễ vật cơ bản
- Hương, hoa tươi (hoa cúc, hoa đồng tiền, hoa hồng), đèn.
- Đĩa quả năm loại hoặc mâm ngũ quả.
- Ba hũ hoặc ba chén: gạo, muối, nước mới.
- Rượu, trà, bánh kẹo.
- Một đĩa xôi hoặc bánh, tùy nếp nhà.
Đây là phần lễ hầu như cửa hàng nào cũng có. Phần mặn bên dưới tùy miền và tùy điều kiện.
Phần lễ mặn theo miền
| Miền | Lễ mặn hay gặp ngày vía Thần Tài |
|---|---|
| Nam | Heo quay, tôm hoặc cua luộc, trứng vịt luộc, bánh hỏi |
| Trung | Heo quay hoặc thịt luộc, xôi, chả |
| Bắc | Xôi, gà luộc, giò; nhiều nơi chỉ lễ chay hoa quả |
Bảng chỉ là món hay gặp. Nhiều cửa hàng miền Bắc ngày càng chọn lễ chay gọn, trong khi cửa hàng miền Nam vẫn giữ heo quay, tôm cua như nét riêng.
Vì sao có tôm cua, trứng vịt
Ở miền Nam, bộ lễ "tam sên" gồm thịt, tôm hoặc cua, trứng là cách bày quen thuộc khi cúng Thần Tài, Ông Địa. Nhiều người giải thích theo hình ảnh làm ăn thuận lợi, nhưng nguồn gốc cụ thể có nhiều cách kể khác nhau.
Nếu không quen nếp này, cửa hàng không cần bắt chước. Lễ vật hợp với nếp nhà mình thì lòng thành mới tự nhiên.
Cách bày trên ban
Ban Thần Tài thường đặt dưới đất hoặc sát sàn theo nếp miền Nam, hoặc trên kệ thấp. Bát hương ở giữa, tượng phía sau, gạo muối nước phía trước tượng. Hoa một bên, quả một bên. Lễ mặn đặt trên một khay riêng trước ban vì ban thường chật.
Nhiều nơi đặt Thần Tài bên trái, Ông Địa bên phải khi nhìn từ ngoài vào; có nơi làm ngược lại. Theo cách cửa hàng đã bày từ trước, không cần đổi.
Giờ cúng
Phần lớn cửa hàng cúng buổi sáng, trước khi mở cửa đón khách, để ngày làm việc bắt đầu sau lễ. Nhiều người xem giờ tốt; người bận rộn chọn khung sáng thuận tiện.
Nếu ngày vía rơi vào ngày cửa hàng chưa mở lại sau Tết, có thể cúng ở cửa hàng rồi đóng cửa, hoặc cúng ngày gần nhất khi mở cửa.
Trình tự cúng
- Thay gạo muối nước, bày hoa quả, lễ mặn.
- Thắp đèn, thắp hương.
- Khấn báo tên cửa hàng, địa chỉ, cầu buôn bán thuận lợi, khách hàng hài lòng.
- Đợi hương tàn khoảng hai phần ba, vái tạ.
- Hạ lễ, chia lộc cho nhân viên.
Văn khấn đầy đủ có trong sách văn khấn cổ truyền hoặc các trang chuyên về văn khấn; khấn nôm thành tâm cũng được.
Chuyện mua vàng ngày vía Thần Tài
Vài năm gần đây, ngày vía Thần Tài gắn với cơn sốt mua vàng lấy may, có nơi xếp hàng từ sáng sớm. Mua vàng là quyết định tài chính; giá vàng ngày này thường cao, chênh lệch mua bán lớn.
Nếu muốn mua một chỉ vàng làm kỷ niệm, mua trong khả năng, ở nơi uy tín, giữ hóa đơn. Không nên vay tiền hay dùng vốn kinh doanh để mua vàng "lấy may".
An toàn lửa ở ban Thần Tài sát sàn
Ban Thần Tài đặt sát sàn, gần cửa ra vào, gần quầy hàng, nên dễ bén lửa với thùng giấy, túi nilon, rèm. Đèn thờ nên dùng đèn điện. Nếu thắp nến, đặt trong cốc thủy tinh dày, xa vật dễ cháy.
Không để hương cháy khi đóng cửa hàng ra về. Ổ điện cắm đèn thờ thường xuyên kiểm tra, không để dây điện đi dưới thảm.
Hạ lễ và bảo quản
Heo quay, tôm cua để lâu ngoài nhiệt độ phòng dễ hỏng. Sau lễ, hạ sớm, chia ăn hoặc cất tủ lạnh. Hoa quả có thể để vài ngày trên ban, thay khi héo.
Gạo muối nước trên ban để nguyên tới lần thay sau, thường là rằm hoặc mùng một kế tiếp, hoặc thay hằng ngày nước uống theo nếp.
Ngày vía ở văn phòng, cửa hàng online
Văn phòng công ty, cửa hàng online cũng có thể cúng vía Thần Tài gọn: hoa quả, nước, hương điện. Không cần heo quay nếu không có chỗ chia ăn.
Người bán hàng online không có ban thờ có thể chỉ thắp nén hương ở bàn thờ gia đình, khấn cầu buôn bán thuận lợi. Lòng thành không phụ thuộc kích thước ban.
Ngân sách vừa phải
Ngày vía là ngày đầu năm, nhiều cửa hàng muốn làm lớn. Tuy vậy, đầu năm cũng là lúc dòng tiền căng sau Tết. Một mâm lễ vừa phải giúp giữ vốn cho hàng hóa đầu năm.
Thay vì mâm heo quay to, có thể dùng khoản đó làm chương trình khuyến mãi khai xuân cho khách quen. Khách vui, cửa hàng đông, đó là tài lộc thật.
Mua lễ vật ngày vía: tránh giờ cao điểm
Sáng mùng mười, chợ và tiệm heo quay thường đông nghẹt, giá hoa quả cũng nhích lên. Đặt heo quay, gà luộc từ hôm trước, hẹn giờ lấy cụ thể. Hoa quả mua chiều mùng chín, cắm hoa ngay để kịp nở.
Khi nhận heo quay, kiểm tra da còn giòn, thịt không có mùi lạ. Món mua sẵn để trên ban trong nhiều giờ ở cửa hàng nóng rất dễ hỏng, nên cúng xong là hạ.
Cửa hàng mới mở ngay trước Tết
Cửa hàng vừa khai trương vào tháng Chạp thì ngày vía Thần Tài đầu tiên càng có ý nghĩa. Có thể kết hợp tổng kết ngắn với nhân viên: tháng đầu bán được gì, khách phản hồi ra sao, đầu năm cần sửa gì.
Một buổi sáng vừa cúng lễ, vừa họp nhanh với nhân viên giúp mọi người bắt đầu năm mới với mục tiêu rõ ràng hơn là chỉ cầu may.
Duy trì sau ngày vía
Ngày vía là dịp khởi đầu nếp thắp hương, thay nước hằng ngày cho cả năm. Người giữ nếp này thường cũng là người giữ cửa hàng ngăn nắp: sáng mở cửa, lau dọn, thắp hương, kiểm hàng.
Nếp nhỏ đều đặn giúp tạo nhịp làm việc. Đó là phần "linh" dễ thấy nhất của việc thờ Thần Tài.
Nhiều cửa hàng đặt thêm một đôi cá chép hoặc thiềm thừ nhỏ cạnh ban Thần Tài nhân ngày vía. Có thể tham khảo tại gian cá chép của Thế Giới Phong Thủy; chọn cỡ nhỏ để ban không chật, đặt chắc tránh đổ khi lau dọn.