Dọn bếp trước lễ ông Táo: tổng vệ sinh, kiểm tra bếp gas, đường điện và những chỗ hay bị bỏ quên
Trả lời ngắn: trước ngày 23 tháng Chạp, nhiều nhà dọn bếp để đón lễ tiễn ông Táo. Nên kết hợp luôn kiểm tra an toàn: dây dẫn gas có nứt không, van khóa có kín không, ổ cắm có cháy sém không, hút mùi có bám dầu dày không, bình chữa cháy còn hạn không. Một buổi dọn có kế hoạch làm bếp sạch và an toàn suốt Tết.
Vì sao dọn bếp trước lễ ông Táo
Ông Táo là thần bếp, nên dân gian quan niệm tiễn các vị trong một gian bếp sạch sẽ là cách tỏ lòng kính trọng. Thực tế, đây cũng là thời điểm hợp lý: trước Tết bếp sẽ phải nấu nhiều, dầu mỡ, khói nhiều hơn bình thường.
Dọn trước lễ một hai ngày, sau lễ chỉ cần lau lại nhẹ là gian bếp đã sẵn sàng cho bánh chưng, cỗ Tết.
Chuẩn bị đồ dọn
- Găng tay cao su, khẩu trang.
- Nước rửa chén pha loãng, baking soda cho vết dầu nhẹ.
- Chất tẩy dầu mỡ chuyên dụng cho hút mùi (đọc kỹ hướng dẫn).
- Khăn sợi nhỏ, miếng cọ mềm, bàn chải cũ.
- Thang hoặc ghế vững cho chỗ cao.
Không trộn các loại chất tẩy với nhau, đặc biệt chất tẩy có clo với chất có axit hoặc amoniac: có thể sinh khí độc. Mở cửa sổ khi dùng hóa chất.
Lau hút mùi và lưới lọc
Lưới lọc hút mùi là nơi bám dầu dày nhất. Tháo lưới (theo hướng dẫn của nhà sản xuất), ngâm nước ấm với nước rửa chén vài chục phút rồi chải nhẹ. Thân hút mùi lau bằng khăn ẩm, tránh xịt nước trực tiếp vào bảng điều khiển.
Lớp dầu dày trong hút mùi là nhiên liệu dễ bắt lửa nếu chảo dầu bốc cháy bên dưới, nên vệ sinh định kỳ quan trọng hơn chỉ cho đẹp.
Kiểm tra bếp gas: những điểm phải nhìn
- Dây dẫn gas: có nứt, chai cứng, bị chuột cắn không. Dây đã cứng và nứt cần thay.
- Khóa van bình gas: đóng mở có trơn, có kín không.
- Mối nối: thoa nước xà phòng lên mối nối khi mở van; nổi bọt là có rò.
- Đầu đốt: lỗ lửa có bị tắc dầu mỡ, lửa có đều màu xanh không.
Nếu ngửi thấy mùi gas: không bật tắt công tắc điện, không bật lửa, khóa van, mở cửa thông gió, ra khỏi nhà và gọi thợ hoặc đơn vị cung cấp gas. Nhớ điều này kỹ hơn mọi lễ nghi.
Bếp từ, bếp điện, ổ cắm
Lau mặt kính bếp từ bằng khăn mềm, không dùng miếng cọ kim loại. Kiểm tra ổ cắm dùng cho nồi cơm, ấm siêu tốc: có vết cháy sém, phích cắm có lỏng, dây có nóng bất thường khi dùng không.
Không cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ chia trong dịp nấu nướng ngày Tết.
Tủ lạnh trước Tết
Bỏ thực phẩm đã hết hạn, lau ngăn kệ, xếp gọn để chừa chỗ cho đồ Tết. Kiểm tra gioăng cửa tủ có kín không. Không nhét tủ quá chật vì khí lạnh không lưu thông được, thực phẩm nhanh hỏng.
Ghi lại những gì còn trong tủ để đi chợ khỏi mua trùng.
Lau ban Táo hoặc chỗ thờ trong bếp
Nhà có ban Táo, lau bằng khăn sạch thấm nước ấm, có thể thêm chút rượu gừng theo nếp nhiều nhà. Bát hương nếu có thì làm theo lệ gia đình; nhiều nhà chỉ lau ngoài, không động chân hương trước lễ.
Nhà không có ban Táo thì chỉ cần dọn sạch một góc bếp hoặc bàn thờ gia tiên để đặt lễ.
Tường, gạch ốp và mặt bàn
Gạch ốp sau bếp bám dầu lâu ngày nên xịt nước rửa chén pha loãng, để vài phút rồi lau. Ron gạch dùng bàn chải cũ. Mặt bàn đá lau bằng khăn ẩm, tránh chất tẩy có axit làm mờ đá.
Lau từ trên xuống dưới để bụi bẩn không rơi lại chỗ đã sạch.
Bếp than, bếp củi ở nông thôn
Nhà còn dùng bếp củi, bếp than tổ ong cần dọn tro, kiểm tra ống khói không bị tắc, không để củi khô sát bếp. Tuyệt đối không mang bếp than vào phòng kín để sưởi hoặc nấu: khí CO không mùi có thể gây ngộ độc chết người.
Đây là lời nhắc quan trọng vào mùa lạnh cuối năm, khi nhiều nhà đóng kín cửa.
Bình chữa cháy và chăn chữa cháy
Kiểm tra hạn dùng và kim áp suất của bình chữa cháy nhỏ trong bếp. Nhà chưa có thì nên sắm một bình bột hoặc bình khí phù hợp bếp gia đình, cùng một tấm chăn chữa cháy để dập chảo dầu.
Chảo dầu bốc cháy: không dội nước, tắt bếp, đậy vung hoặc chăn chữa cháy lên.
Chia việc cho cả nhà
| Việc | Người làm hợp |
|---|---|
| Lau hút mùi, chỗ cao | người lớn khỏe, có thang vững |
| Kiểm tra gas, điện | người lớn hiểu biết, hoặc thợ |
| Dọn tủ lạnh | người nấu ăn chính |
| Lau tủ bếp, ghế | trẻ lớn có thể phụ |
| Đổ rác, phân loại | cả nhà |
Một buổi sáng cuối tuần trước ngày 23 là đủ cho phần lớn gia đình.
Phân loại rác khi dọn
Dọn bếp cuối năm thường ra nhiều chai lọ, hộp nhựa, đồ hỏng. Tách giấy, nhựa, kim loại để bán ve chai hoặc mang tới điểm thu gom; dầu ăn thải không đổ xuống bồn rửa vì gây tắc cống.
Đồ dùng còn tốt mà không dùng tới có thể cho người cần.
Ống thoát mùi, quạt hút và cửa sổ bếp
Nhiều gian bếp ở nhà ống, căn hộ chỉ có quạt hút gắn tường nhỏ. Cánh quạt bám dầu sẽ quay chậm, kêu to, hút kém. Tắt điện trước khi tháo nắp, lau cánh quạt bằng khăn thấm nước rửa chén pha loãng, để khô rồi mới lắp lại.
Cửa sổ bếp và lưới chống côn trùng cũng nên rửa, để gian bếp thoáng khí trong những ngày nấu bánh chưng, rán nem liên tục. Bếp thoáng giúp khói dầu thoát nhanh, đỡ ám mùi sang phòng khách.
Dao, thớt, nồi niêu: thay hay giữ
Thớt gỗ nứt sâu, mốc đen nên thay; vết nứt là chỗ vi khuẩn trú ẩn rất khó rửa sạch. Dao cùn mài lại hoặc mang ra hàng mài. Nồi chảo chống dính bong tróc lớp phủ nên thay, nhất là trước dịp nấu nướng nhiều.
Không phải vì "kiêng" mà phải thay đồ mới dịp Tết; chỉ những món đã hỏng, ảnh hưởng tới vệ sinh và an toàn mới cần đổi. Đồ còn tốt thì lau sạch, xếp lại cho gọn.
Sắp xếp lại tủ bếp cho Tết
Gom đồ ít dùng lên ngăn cao, đồ dùng hằng ngày để ngăn ngang tầm tay. Gia vị kiểm tra hạn dùng; mắm, nước tương, dầu ăn mở lâu đã đổi màu, có mùi lạ thì bỏ. Đồ khô như miến, nấm hương, măng khô cho vào hộp kín, tránh mọt.
Dán nhãn hộp đựng nếu nhiều người cùng nấu, khỏi nhầm muối với đường, bột năng với bột mì trong lúc vội.
Thời điểm dọn hợp lý
Dọn trước ngày 23 khoảng hai đến ba ngày là vừa: đủ sớm để không dồn việc sáng hôm cúng, đủ muộn để bếp chưa kịp bám bẩn lại. Nhà đi làm có thể chia hai buổi tối, mỗi buổi một nhóm việc, hoặc dồn vào sáng chủ nhật trước lễ.
Tránh dọn vào đúng sáng 23 khi đang nấu mâm cúng; vừa lau vừa nấu dễ đổ vỡ, trơn trượt. Những việc cần thợ như thay dây gas, sửa ổ điện nên gọi sớm vì cuối năm thợ rất bận.
Gợi ý trang trí gian bếp sau khi dọn
Gian bếp sạch sẽ là dịp đặt lại một món trang trí nhỏ, ví dụ chiếc hồ lô hoặc vật phẩm mang ý bình an trên kệ cao xa lửa. Tham khảo các mẫu tại gian hồ lô của Thế Giới Phong Thủy, chọn món nhỏ, chất liệu dễ lau, không đặt sát bếp nấu.